Nhớ bún ốc nguội Hà Nội
Có những món ăn không chỉ để no lòng, mà còn để lấp đầy một khoảng trống rất sâu trong ký ức. Đó là khi hương vị trở thành một chiếc chìa khóa - chỉ cần chạm khẽ, cả một miền thương nhớ sẽ mở ra.
Một ngày cuối tháng Tư, khi TP.HCM bắt đầu oi nồng hơn thường lệ, tôi bất chợt nhớ Hà Nội. Không phải một nỗi nhớ ồn ào, mà là cảm giác thôi thúc rất nhẹ - đủ để tôi đặt một chuyến bay, trở về. Ghé qua cơ quan trao đổi vài việc còn dang dở, tôi rủ cô bạn thân dạo phố, như một thói quen cũ, và không quên tìm lại những món ăn từng gắn bó với tuổi niên thiếu.
Giữa nắng sớm, cô bạn tôi lại trêu: “Sao người mảnh mai như cậu lại mê ăn uống thế?”. Tôi cười: “Vì có những món ăn không chỉ để no… mà để nhớ”. Bún ốc nguội Hà Nội, với tôi, là một món ăn như thế.
Chúng tôi đi qua vài con phố, rồi dừng lại ở một quán bún nhỏ nép dưới tán bàng già. Không bàn ghế cầu kỳ, chỉ một mẹt bún trắng và những bát nước trong veo xếp gọn gàng. Quán giản dị đến mức nếu vội, người ta có thể đi qua mà không để ý. Nhưng nếu đủ chậm, bạn sẽ nhận ra ở đó có một nhịp sống rất riêng - bình thản và bền bỉ.
Ở Hà Nội, ăn đôi khi không phải là việc chính. Người ta ăn để ngồi lại, để lắng nghe, để thấy một ngày trôi qua chậm hơn một chút.
Tôi ngồi xuống bên cô bán hàng. Cô cài chiếc trâm bạc, gương mặt có nét khắc khổ nhưng ánh mắt lại hiền và ấm. Thấy tôi, cô mỉm cười như gặp lại người quen cũ, rồi vừa làm vừa kể, như một thói quen. Cô bảo ốc phải chọn từ sớm. Không tươi là coi như hỏng cả bát bún. Những con ốc nhỏ, tròn, nâu sẫm được gắp ra nhanh tay. Cô bảo ốc phải ngâm nước gạo qua đêm cho sạch, khi luộc phải giữ lửa vừa để không dai, không nhạt. Luộc xong là phải khều ngay, để giữ độ giòn.
Nghe cô nói, mới thấy một món ăn tưởng chừng đơn giản lại được nâng niu bằng rất nhiều kinh nghiệm và sự kiên nhẫn. Nhưng điều làm nên linh hồn của bún ốc nguội, lại nằm ở bát nước. Nước luộc ốc được lọc kỹ, pha thêm giấm bỗng để tạo vị chua thanh - thứ vị không gắt, không vội, mà dịu và sâu. Tôi đưa bát lên, hít nhẹ. Mùi thơm ấy không ập đến, mà lan ra chậm rãi, như một ký ức vừa kịp gọi tên.
Giữa một thành phố ngày càng nhiều món ăn hấp dẫn, nóng hổi, đậm vị, bún ốc nguội vẫn giữ cho mình một cách tồn tại riêng: lặng lẽ, mát lành và không vội vàng. Ngồi ăn bún ốc nguội, tôi chợt nhớ những buổi chiều hè của tuổi thơ. Cái oi của trưa Hà Nội không gay gắt, nhưng cứ âm thầm bám lấy mỗi người. Phố xá lặng đi trong nắng, tiếng rao thưa dần, thời gian như trôi chậm lại. Ngày ấy, mẹ tôi thường về muộn. Những ngày đó, tôi chỉ có một mình với giấc ngủ chập chờn và tiếng quạt quay đều. Và rồi, tôi chờ - chờ tiếng cửa mở, chờ dáng mẹ bước vào. Có những hôm, mẹ mang về một túi bún ốc nguội.
Mẹ đặt xuống bàn rất nhẹ, như sợ làm vỡ một niềm vui nhỏ. Tôi ăn chậm, không phải vì không đói, mà vì muốn giữ khoảnh khắc ấy lâu hơn một chút. Mẹ ngồi bên, đôi khi không ăn, chỉ để hỏi tôi ăn có ngon không. Tôi gật đầu. Và với mẹ, có lẽ thế là đủ cho một ngày dài.
Sau này lớn lên, Hà Nội đổi thay. Những gánh hàng rong thưa dần. Bún ốc nguội vẫn còn, nhưng không dễ tìm như trước. Người ta quen với những lựa chọn nhanh và đậm vị hơn. Thỉnh thoảng, tôi vẫn đi tìm một quán cũ, gọi một bát bún, ngồi chờ. Vẫn là bún trắng, nước trong, vị chua thanh quen thuộc. Nhưng khi ăn, tôi nhận ra có điều gì đó không còn nguyên vẹn.
Hóa ra, điều mình nhớ không chỉ là món ăn. Mà là một thời đã qua. Là những buổi chiều có người để chờ. Là cảm giác được quan tâm bằng những điều rất nhỏ. Bún ốc nguội, vì thế, không chỉ là một món ăn của Hà Nội. Với tôi, nó là ký ức. Là tình thân. Là cách mà yêu thương từng hiện diện - lặng lẽ nhưng đủ đầy.
Và có lẽ, trong cuộc đời mỗi người, sẽ luôn có một hương vị như thế. Không cần cầu kỳ, nhưng chỉ cần nhớ đến… là thấy lòng mình ấm lại.
Tuyết Như
