Mỗi người đi qua đời ta như một dấu chạm rất khẽ
Có những cuộc gặp gỡ trong đời không đủ dài để gọi tên, nhưng lại đủ sâu để ở lại: không ồn ào, không rực rỡ, chỉ là một dấu chạm rất khẽ nhưng khi ngoảnh lại, ta vẫn nhận ra: mình đã từng thay đổi, dù chỉ một chút, vì sự hiện diện của ai đó.
Một buổi sáng giữa tuần, tôi thong thả dạo bước trên đường sách ở đô thành. Dưới những tán cây xà cừ và giữa không khí rì rầm của những người yêu mến sách, tôi bắt gặp một quầy nhỏ bán những con dấu thủ công. Bất kỳ ai đi ngang qua cũng có thể chọn một hình, in lên trang sổ, hoặc đơn giản là lên chính bàn tay mình - như một cách lưu lại rằng: mình đã có mặt ở đây, trong khoảnh khắc này.
Đến lượt mình, tôi chọn một con dấu hình trái tim, nhấn nhẹ xuống, rồi nhấc lên - một vệt màu hiện ra, giản dị mà ấm áp; không cầu kỳ, không phô bày, nhưng đủ để giữ lại một cảm giác rất riêng.
Giữa ánh nắng nhẹ và những trang sách mở, tôi chợt nghĩ: có những điều trong đời cũng giống như thế: không cần nói thành lời, không cần phải ghi nhớ bằng những điều lớn lao, chỉ một dấu chạm rất nhẹ thôi cũng đủ để sau này, khi nhớ lại, ta biết rằng mình đã từng sống, từng cảm, từng đi qua một đoạn rất thật.
Có lẽ vì thế mà ký ức không phải lúc nào cũng hiện lên bằng những điều rực rỡ, đôi khi, nó chỉ là một chi tiết nhỏ: một trang giấy cũ, một câu nói dang dở hay một lần đặt tay xuống và để lại một vết dấu rất khẽ. Văn chương, theo một cách nào đó, cũng dạy tôi nhìn mọi thứ như vậy - con người không nhất thiết được lưu giữ bằng những gì lớn lao, mà bằng chính những điều rất đỗi bình thường.
Tình cảm cũng vậy. Có những người đi qua đời ta không để lại tổn thương, cũng không cần phải ở lại lâu dài, họ chỉ để lại một dư âm rất nhẹ - không phai, nhưng cũng không làm ta nặng lòng. Khi nghĩ về họ, không còn tiếc nuối, cũng không còn giận dữ, chỉ là một cảm giác đã từng.
Tôi từng có một cuộc gặp như thế, trong một chuyến đi xa, giữa một vùng đất nhiều nắng và gió: một người, một ánh nhìn, một quãng thời gian ngắn ngủi. Khi trở về, mọi thứ dừng lại, thậm chí kết thúc trong một cách không trọn vẹn. Có những điều không như mình từng nghĩ, nhưng sau tất cả, điều còn lại không phải là sự oán trách, mà là sự thừa nhận rằng: có những cảm xúc, ở một thời điểm nào đó, là thật và như thế, cũng đủ.
Và cũng có một tình cảm khác không ồn ào, không gọi thành tên nhưng lại ở lại rất lâu. Tôi từng yêu một người - theo cách rất lặng lẽ; một tình yêu không bắt đầu bằng lời tỏ bày, cũng không đi đến một lời hứa hẹn. Anh đã có người bên cạnh mình. Và tôi hiểu, có những khoảng cách không thể bước qua, dù lòng mình có muốn. Tôi đã chọn đứng yên, ở một khoảng cách đủ gần để nhìn thấy anh bình yên và đủ xa để không làm xáo trộn cuộc sống của anh. Không phải vì tôi không muốn tiến thêm mà vì tôi hiểu, tình yêu đôi khi không nằm ở việc có được, mà nằm ở cách mình giữ nó trong lòng - nguyên vẹn, không làm tổn thương ai.
Từ anh, tôi học được một điều rất giản dị: thế nào là sự chung thuỷ; không phải bằng những lời nói lớn lao, mà bằng cách anh chọn ở lại với người anh đã chọn. Và cũng từ đó, tôi học được cách cầm lên… và rồi tự mình đặt xuống. Có những tình cảm, nếu cố giữ, sẽ trở thành nặng nề, nhưng nếu biết buông đúng lúc, nó lại trở thành một phần rất đẹp trong ký ức: một tình yêu không đòi hỏi, không điều kiện, không cần được đáp lại, chỉ cần đã từng tồn tại cũng đã là đủ.
Dẫu vậy, không phải ai bước qua đời ta cũng chỉ để lại những dấu chạm nhẹ nhàng. Có những người mang đến cả những vết xước, những tổn thương không dễ gọi tên, cũng không dễ quên đi. Tôi từng hỏi bố mình rằng: liệu những người làm mình đau có xứng đáng được tha thứ không? Bố tôi không trả lời ngay. Một lúc sau, ông chỉ nói chậm rãi rằng: có thể tha thứ, nhưng không nhất thiết phải giữ họ lại trong cuộc đời mình; có những lần tha thứ là để tiếp tục, nhưng cũng có những lần là để khép lại.
Lúc đó, tôi chưa hiểu hết, nhưng sau này, khi trải qua thêm vài điều không trọn vẹn, tôi nhận ra: tha thứ đôi khi không phải là một hành động dành cho người khác, mà là một cách để mình không còn bị giữ lại trong những cảm xúc cũ; không phải để quên đi, mà để chính mình được thanh thản.
Cuộc sống vẫn tiếp tục trôi, với những nhịp đi riêng của nó. Mỗi giai đoạn, con người ta lại nhìn mọi thứ theo một cách khác. Khi còn trẻ, ta đi nhanh, muốn giữ lại nhiều. Khi trưởng thành hơn, ta bắt đầu học cách buông - không phải vì không còn quan trọng, mà vì hiểu rằng không phải điều gì cũng cần mang theo đến cuối cùng. Rồi sẽ đến lúc, ta nhìn lại hành trình của mình và nhận ra: điều đáng nhớ không phải là mình đã đi nhanh đến đâu, mà là đã từng đi cùng ai và đã giữ lại được điều gì sau tất cả.
Có thể, khi một người rời đi, họ không mang theo điều gì rõ ràng nhưng sự hiện diện của họ, dù ngắn ngủi, vẫn âm thầm để lại một dấu chạm - trong cách ta nhìn nhận cuộc sống, trong cách ta học cách yêu thương và cả trong cách ta học cách buông bỏ. Và biết đâu, chính chúng ta cũng đang là một dấu chạm như thế trong cuộc đời của ai đó; không cần sâu, chỉ cần đủ để ở lại.
Xuân Hiệp - Diệu Đan
